تلسكوپ 5 متری::.
الف:تاریخچه ی ساخت
اصول فیزیكی تلسكوپ 5 متری همان اصول فیزیكی تلسكوپ های كوچك است.اما مسائل مهندسی ساخت آینه ای به وزن تقریبی 15 تن و طرح دستگاهی كه در مجموع نزدیك به 500تن وزن دارد بسیار عظیم است.
مسایل اساسی طرح و ساخت آن عبارت است از:
1_انتخاب جنس آینه
2_فرایند قالب ریزی و سرد كردن تدریجی آن
3_تراشیدن صیقل زدن و اندودن آلومینیوم
4_طرح و ساخت پایه
5_انتخاب مكان مناسب
آ.ماده ای كه برای آینده به كار می رود باید سخت،سنگین و هم گن باشد باید به آسانی سیقل پذیر باشد و بتواند تا مدتی دراز این صیقل را خفظ كند و با تغییرات معمولی دما فقط اندكی منبسط شود.همه ی این عوامل بسیار با اهمیت اند زیرا 5487 كه سطح آینه باید دقتی در حدود یك ملیونم سانتیمتر داشته باشد.
پس از آزمون مصالح بسیار انتخاب به دو مورد محدود شد:كوارتز گداخته و نوع خاصی از شیشه ی پیركس.ضریب انبساط گرمایی كوارتز گداخته بسیار كم پنج مرتبه كمتر از پیركس است.ولی تراش برای قالب ریزی یك قرص كوارتزی دو سال طول كشید و از آن صرف نظر شد.انتخاب نهایی نوعی شیشه ی پیركس بود كه برای این منظور ساخته شده بود.
ب.قالب ریزی نخستین قرص 5 متری در 25 مارس 1934صورت گرفت كه به كمك ملاقه هایی بزرگ بیست تن شیشه ی گداخته در قالب های آماده ریخته شد و این كار خود یك روز تمام طول كشید.جریان سریع گاز ملتهب شیشه را هم در كوره و هم در قالب در دمای 2000 فاراد نگه می داشت.
به رغم همه ی احتیاط و توجهی كه در طرح به كار رفته بود حادثه ی كوچكی نخستین قالب ریزی قرص را ضایع كرد.قرص دوم در دوم دسامبر بدون اشكال ریخته شد و كار پس از 10 ساعت با موفقیت پایان یافت.سپس در اجاق سرمایش قرار داده شد تا به تانی بسیار سرد شود.این طریقه ی خنك كردنبرای جلوگیری از تنش ها و تغییر شكلهایی كه ممكن است از سرد كردن سریع حاصل شود بسیار مهم است.
دمای اجاق به طور الكتریكی كنترل و با دقت تمام به میزان معینی در هر بیست و چهار ساعت یك بار كاهش داده می شود.پس از ده ماه قرص تا حد دمای معمولی سرد شد و آشكار شد كه از نظر ساخت به همان كمالی است كه مورد نظر بود.
پ.تراش و صیقل دادن با ماشینی انجام شد كه مخصوص این كار ساخته شده بود و در آن سنباده ای سطح قرص را می سایید.
برای تراش اولیه كه به قرص شكل كروی كاوی می داد از سایای كاربید زبری به نام ناتالون مخلوط با آب استفاده شد.بعدا به ترتیب سایای ظریف تری به كار برده شد تا سطح سهمی وار كامل حاصل آید.
برای آنكه اثر گرمای حاصل از اصطحكاك به هنگام تراش به حد اقل رسانده شود جریان تراش به كندی انجام شد-چهار سال تراشیدن و صیقل زدن مدام لازم بود تا آینه سر انجام برای اندودن آلومینیوم آماده بشود.
ت.طرح و ساختن پایه ی استقرار آن حاكی از پیشرفت های بزرگی بود كه در آن سال ها در مهندسی حاصل شده بود.
آینه ی صیقل زده را كه نزدیك به 15 تن وزن دارد می توان بدون كمترین افتادگی یا خمیدن به هر امتدادی قراول رفت.
لوله ی تلسكوپ كه آینه را چنین به كمال جابجا می كند متجاوز از یكصد تن وزن دارد و از لحاظ طراحی سازه ی كار شایان توجهی به شمار می رود.این لوله در حقیقت بخش مركزی مربع شكل میان تهی و صلیبی دارد با حلقه هایی صلب در هر انتها و چنان متوازن است كه به آسانی می توان آن را با دست به هر سمتی حركت داد هرچند كه معمولا توسط موتور الكتریكی كوچكی حركت داده می شود.
ث.پژوهشی دقیق به انتخاب مكانی مناسب انجامید.
منطقه ای كه در حد فاصل 30درجه و 35 درجه عرض جغرافیایی شمالی قرار داردمكان مطلوب است.از این عرض های جغرافیایی میتوان نواحی مهمی از نیم كره ی جنوبی آسمان را رصد كرد و در عین حال ستارگان دور قطبی شمالی به ارتفاع قابل ملاحظه ای بالا ی افق خواهند بود.این ملاحظات جست و جوی مكان را به قسمت هایی از كالیفرنیا ،نیومكزیكو وآریزونا و ایالت های دیگری كه در این منطقه قرار دارند محدود كرد.
عوامل دیگری نیز در این انتخاب مموثر اند:1_ارتفاعی بین 1800 تا 2400 متر از سطح دریا 2_تعداد زیاد شب های بی ابر در طول سال 3_فقدان مطلق زلزمه حتی زلزله های خفیف 4_دسترسی آسان به یك شهر بزرگ.
ارزیابی نقاط مختلف به انتخاب مونت پالورما در 130 كیلومتری شمال شرقی سان دیه گو در كالیفرنیا انجامید.
در آنجا تلسكوپی كه بزرگترین چشم نامیده شده است به كار پر عظمت كاویدن اسرار جهان مشغول بوده است.

---

این بخش را به دلیل طولانی بودن به دو بخش تقسیم كردیم كه بخش دوم را در قسمت بعد قرار می دهیم.
قسمت های بعد : 5487 بخش دوم تلسكوپ 5 متری|تلسكوپ فضایی هابل