كجنمایی رنگی::.
چون شعاع نور از عدسی بگذردتنها شكسته نمیشود بلكه به رنگ های تشكیل دهنده اش نیز تجزیه می شود.این خاصیت بسیار نامطلوب برای عدسی به شمار میرود.
هر شعاع نور سفید كه از سمت چپ وارد عدسی میشود به رنگین كمان كوچكی از رنگ ها تجزیه میشود.اصطلاح نور سفید به معنی نور معمولی است كه از خورشید ستارگان و غیره ساطع میشود.این نور در واقع تركیبی از رنگ های رنگین كمان است كه خوب به هم آمیخته اند.
چون هر یك از رنگ هایی كه در این نور سفید وجود دارد به زاویه ای می شكند كه اندكی با زاویه ی شكست رنگ های دیگر فرق دارد عدسی این رنگ هارا از هم جدا میكند.
مولفه ی نور بنفش از همه بیشتر و موعلفه ی نور قرمز از همه كمتر می شكند.در نتیجه ی این تفاوت در شكست مولفه های بنفش رنگ نور در نقطه ای نزدیك تر به عدسی مجتمع میشوند تا اجزا سرخ رنگ آن.
اشكالی كه از این نقیصه ناشی میشود كاملا آشكار است:رابطه ی نقطه به نقطه دیگر برقرار نمی ماند.اشعه ای كه از یك نقطه شئ ساطع می شود دیگردر یك نقطه از تصویر هم گرایی نمیكند.رنگ های متفاوت نور اصلی به فواصل متفاوتی از عدسی همگرا میشوند.
این نقیصه ی عدسی های ساده كه در نتیجه ی آن نور رنگ های مختلف در یك كانون جمع نمی شوند كجنمایی رنگ نامیده میشود.
برای كاستن از اثار كجنمایی رنگی امروزه عدسی هارا از دو جزء تشكیل دهنده می سازند كه با بالسام كانادا به هم چسبانده شده به صورت یك واحد در آمده اند.یك جزء عدسی مركب عدسی ای همگرا است و دیگری عدسی ای واگرا.
نكته:عدسی همگرادر مركز ضخیم تر است تا در پیرامون.كار این عدسی آن است كه همگرایی شعاع های نور را سبب میشود؛یعنی شعاع ها را به هم نزدیك تر می سازد.عدسی واگرا در مركز نازك تر است تا در پیرامون.این عدسی موجبواگرایی اشعه نورمیشود.
عدسی همگرا از شیشه ی كراون ساخته میشودكه ماده ای است مناسب از این نظركه نور سفید را به میزان اندكی به رنگ های مختلف تجزیه میكند.
عدسی واگرا از شیشه ی فلینت ساخته میشود كه برای تجزیه ی نور بسیار بهتر از شكست آن است.این عدسی تجزیه ای را كه توسط عدسی همگرا انجام شده خنثی میكند؛اما شكستی را كه به توسط عدسی اول ایجاد شده كاملا از میان نمی برد.
در نتیجه نور میشكند ولی تجزیه نمیشود؛بدین طریق كجنمایی رنگی حذف می گردد.
این عدسی مركب به عدسی آكروماتیك یا غیر رنگی موسوم استو معمولا به جای عدسی های شیئی تلسكوپ ها به كار میرود.
در واقع عدسی مركب فقط نسبت به دو رنگ مثلا سبز و سرخ یا آبی بنفش غیر رنگی است.انتخاب دورنگی كه برای كانون كردن دقیق به كار می روند بسته به كاربردی است كه در آینده تلسكوپ خواهد داشت.سبز و سرخ برای شیئی ها مناسب است كه بیشتر برای مقاصد بصری به كار میروند چه حساسیت چشم انسان نسبت به رنگ های انتهای سرخ طیف از همه بیشتر است.شیئی تلسكوپی كه عمدتا برای كار عكاسی به كار گرفته میشودعدسی مركب است كه رنگ های آبی وبنفش را در یك كانون متمركز میكند زیرا امولسیون های متداول عكاسی نسبت به انتهای آبی طیف حساس اند.
كجنمایی كروی(نقص عدسی از لحاض شكل)::.
این نقصیه ی عدسی هایی است كه سطوح شان كروی است.
اكثر عدسی ها چنین سطوحی دارند.سطح های پیشین و پسین این عدسی بخش هایی از كره اند.این قبیل عدسی ها نمی توانند نور را به درستی كانونی كنند.شعاع های نوری كه از نزدیكی لبه ی این عدسی ها می گذرند بیش از شعاع های گذرنده از مركز شكسته میشوند و دوباره رابطه ی نقطه به نقطه برقرار نیست و حاصل تصویری تار است.
این نقصیه كاملا مستقل از كجنمایی رنگی است.كجنمایی كروی حتی وقتی كه هیچ تجزیه ی نوری نوری هم صورت نپذیرد ممكن است وجود داشته باشد.
اگر سطوح كروی به جای آن كه كروی باشند سهمی وارد ساخته شوند این نقیصه صحیح میشود.انحنا ی یك عدسی سهمی وار در لبه ها كمتر از مركز است و اشعه ی موازی را در كانون مشخص واحدی جمع می كنند.
قسمت های بعد:شیئی های تصحیح شده|چشمی ها
نوشته شده توسط : علی آریافر
