رصد های دور قطبی جنوبی
در صورت های فلكی ای كه در عرض جغرافیایی شمالی مرئی نیستند اجرام جالب توجه بسیاری برای رصد كردن وجود دارد.
آلفا-صلیب ستاره ای دوگانه است.ستاره ی آلفای صورت فلكی قنطورس ستاره ای است 3 گانه و ستاره های آن به ترتیب از قدر های 0/3 و 1/7 و11 اند.
آسمان زیر پانیز آكنده است از خوشه ها و سحابی ها.یكی از نزدیك ترین خوشه های ستاره ای كه در كاتالوگ عمومی جدید با شماره ی 104فهرست شده است خوشه ای است تقریبا به شكل گوی كامل و مجتمعی است در هم فشرده از تعداد بی شماری ستاره ی قدر 12 و ستارگان كم سو تر.
از جمله چیز هایی كه باید رصد كرد دو كهكشان است در نزدیكی قطب جنوب آسمان.این كهكشان ها را از قرن ها پیش با نام های ابر بزرگ ماژالان و ابر كوچك ماژالان می شناختند هردو با چشم برهنه دیده می شوند.قطر كهكشان بزرگتر در حدود 30000 سال نوری و قطر كهكشان كوچك تر كمتر از 25000 سال نوری است.نور شدید مهتاب كهكشان كوچك تر را محو می كند ولی كهكشان بزرگ تر حتی در مهتاب هم قابل رویت است.

برساوش::.
ستاره ی متغیر گرفتی بتا برساوش كه به نام راس الغول نیز معروف است جالب توجه است.شدت نور آن از قدر پرنور 2/2 تا قدر كم سوی 3/5 تغییر می كند و این تغییر هر دوروز و بیست ساعت و 48 دقیقه تكرار می شود.تغییرات روشنی آن خیلی منظم است.بیشتر اوقات در پرنور ترین حالت خود است و گرفت آن فقط 4/5 ساعت طول می كشد.سپس ستاره به سرعت به قدر 2/2 بازمی گردد.راس غول مثال كلاسیك یك دوتایی گرفتی است.هر دو ستاره ی آن به تفصیل مطالعه شده اند و اطلاعات نسبتا دقیقی از آن ها در دست است.ستاره ی پرنور تر قطری برابر 6400000 كیلومتر و جرمی برابر 5 برابر جرم خورشید دارد.قطر ستاره ی كم فروغ تر 20 درصد بیشتر از قطر خورشید و و جرم آن برابر با جرم خورشید است.دو ستاره خیلی به یكدیگر نزدیك اند و فاصله ی مراكز آن ها در حدود 17/5 ملیون كیلومتر است.
هر دو روزه 20 ساعت و 48 دقیقه یك بار به دور گرانیگاه مشتركشان می گردند.صفحه ی مدار آن ها كاملا بر خط دید ما منطبق نیست بلكه زاویه ای نزدیك به 8 درجه با آن می سازد.گرفت آن جزئی است.وقتی ستاره كم نور ترین وضعیت قرار دارد بیش از نیمی از مولفه پرنورتر دچار گرفتگی شده است.رصد های بتا برساوش را می توان با چشم برهنه هم انجام داد.
شیء جالب توجه دیگر در برساوش یك خوشه ی ستاره ای دوگانه است.به كمك تلسكوپ می توان دو خوشه ی ستاره ای نزدیك به هم را نزدیكی اتا برساوش به جانب ذات الكرسی دید.

ثور::.
هفت ستاره ی این صورت كه به خوشه ی پروین یا ثریا معروف است شیئی را تشكیل می دهند كه سخت مورد توجه منجم متفنن است.به چشم برهنه فقط هفت ستاره ی مرئی است ولی حتی به كمك تلسكوپی كوچك بیش از یكصد ستاره را می توان دید.صفحه ی عكاسی چندصد ستاره را ثبت می كند.به نظر میرسد كه ستاره های خوشه ی پروین در سحابی رقیقی جای گرفته اند.این سحابی خود به واسطه ی نور این ستارگان روشن است.چ
ثور شامل تعداد زیادی ستاره ی دوگانه و چندگانه هم می شود.ستاره ی پرنور نیرالثریا در خوشه ی پروین ستاره ای چهار گانه است.دبران پرنور ترین ستاره ی این صورت فلكی ندیمی دارد از قدر 11/2 كه ستاره ای است نارنجی رنگ كه آن را در شرایط خوب جوی با تلسكوپی 7/5 سانتی متری می توان دید.

---

قسمت بعد: رصد های دور قطبی جنوبی

در این صورت ستاره های دوگانه ی بسیاری را می توان رصد كرد.تمایز بسیار زیبای رنگ ها را می توان در منظومه ی دوتایی اپسیلون فرس اعظم دید.ستاره ی پرنور(از قدر 2/7)به رنگ زرد است و ندیم آن (از قدر 8/7)بنفش روشن .این دو ستاره به فاصله ی زاویه ای دو دقیقه از یكدیگر اند.

امراة المسلسله::.
كهكشان بزرگ M31 كه در زمینه ی این صورت فلكی دیده می شود جالب توجه است.نخستین رصد كنندگان آن آن را ابر یا سحابی شمردند و اشاره به ملكه ی سحابی ها بیش از یك هزار سال سابقه دارد.
با تلسكوپی كم توان این كهكشان شیء بیضوی درخشان به نظر می رسد.تنها به وسیله ی تلسكوپی بزرگ است كه ماهیت راستین این مارپیچ عظیم میلیارد ها ستاره ای آشكار می شود.

قیطس::.
شی اصلی درخور توجه متغیر دراز دوره امیكرن قیطس است كه به نام میرا یا ستاره ی شگفت انگیز هم معروف است.روشنی این ستاره از قدر دوم تا قدر دهم تغییر می كند.دوره ی تناوب آن بسیار نامنظم و به طور متوسط 330 روز است.حدود 400 سال است كه این ستاره مورد مطالعه بوده است و هنوز هم منجمان متفنن روشنی آن را بررسی می كنند.

---

قسمت بعد: رصد های دی ماه

شلیاق::.
ستاره ی بتای این صورت فلكی یكی از ستاره های متغیری است كه با چشم برهنه می توان رصد كرد.مشاهده ی آن با تلسكوپ نشان می دهد كه ستاره ای چندگانه و یحتمل متشكل از 6 عضو است.قدر ظاهری مولفه بین 3 تا 14/3 است.
چند ستاره ی چند گانه ی دیگر نیز در شلیاق وجود دارد.زتا شلیاق از 5 ستاره تشكیل شده است.
در این صورت فلكی ستاره ی پرنور نسر واقع نیز ستاره ای دوگانه است.ندیم نسر واقع ستاره ای كم سو از قدر 10/5 است.در حالی كه نسر واقع بع رنگ آبی مایل به سفید است ندیم آن به وضوح رنگ نارنجی دارد.
اپسیلون شلیاق نیز ستاره ای دوگانه ای است.كسانی كه دید چشمشان بسیار عالی است دوگانه ی اصلی را بدون دوربین می بینند.در تلسكوپ هر یك از دو ستاره ی اصلی به دو مولفه تفكیك می شوند.چهار ستاره ی اپسیلون شلیاق از قدر ظاهری 5/1 و 6 و 5/1 و 5/4 اند.
سحابی حلقه ی M57 از آن رو چنین نامیده شده است كه چون با تلسكوپی 12/5 یا 15 سانتیمتری مشاهده شود به یك حلقه ی دود شباهت دارد.تلسكوپ های بزرگ تر شباهت بیشتر آن را به یك حباب صابون آشكار می سازند تا به یك حلقه ی مسطح.این سحابی نور خود را از ستاره ی قدر 15 كسب می كند كه در مركز آن واقع است.
M57 از گروه بزرگ سحابی های سیاره ای است:صفت سیاره ای حاكی از شباهت اندك شكل آن ها به سیاره ها است.

دجاجه::.
برای یك منجم متفنن این ناحیه شگفت آور ترین بخش آسمان است.راه كهكشان در دجاجه به دو شاخه ی متوازی تقسیم می شود ستارگان بی شمار خوشه های ستاره ای و گه گاه شكاف هایی تیره در آن می توان دید.این منطقه از حیث تعداد ستاره ها احتمالا یكی از غنی ترین قسمت های آسمان است.
عده ی ستاره های متغیر در دجاجه فوق العاده زیاد است.در سه قرن گذشته چندین نواختر در این صورت فلكی پدیدار شده اند.
ستاره های دوگانه نیز در دجاجت بسیارند.یكی از آن ها بتا دجاجه (منقار الدجاجه)است كه با دو رنگ متمایز طلایی و آبی یكی از زیبا ترین ستاره های دوگانه به شمار می رود.

قوس::.
حضور راه كهكشان در این صورت فلكی مجموعه ی زیبایی از خوشه های كروی خوشه های ستاره ای باز و سحابی ها را موجب شده است.
M17 سحابی نعل اسب یا قو ابر كمانی شكل وسیعی متشكل از گاز و غبار یكی از معدود سحابی هایی است كه با تلسكوپ كوچك قابل رویت اند.چندین ستاره ی درخور توجه این سحابی را روشن می كنند.
در این قسمت آسمان خوشه ی كروی بسیار زیبای M22 هم قرار دارد كه ستاره هایش كم سو اند.قدر های آن ها معمولا 10 و 11 و غیره است.جمع كل نور های آن ها زیاد است و خوشه را با چشم برهنه قابل رویت می سازد.

عقاب::.
چیزی كه برای رصد كننده گان جالب توجه است ستاره ی متغیر اتا عقاب است.7 روز و چهار ساعت و 12 دقیقه طول می كشد تا این ستاره از قدر 3/7 در وقت پرنوری به قدر 4/5 به هنگام كم سویی تغییر می كند و باز به حال نخستین باز می گردد.
چندین ستاره ی دوگانه در عقاب وجود دارد.نسرطایر پرنور ترین ستاره ی این صورت فلكی یكی از این هاست.ندیم آن ستاره ای از قدر 10 و به واصله ی 2/5 قوس از نسر طایر است.

---

قسمت بعد: رصد های آبان ماه|رصد های آذر ماه
چون در باره ی صورت قیفاوسی طوضیحات لازم را دادیم از رصد های مهر ماه چشم پوشی می كنیم.

جاثی::.
خوشه ی ستارها ای بزرگ صورت جاثی M13 یا NGC6205 است.ستاره های بیرونی این خوشه حتی با تلسكوپ های كوچك نیز به واحد های مجزا تقسیم می شود.اما برای مشاهده ی عظمت این خوشه ی كروی به نحو كامل به تلسكوپی بزرگ نیاز است.
چندین ستاره ی دوگانه ی زیبا در این صورت فلكی شایسته ی توجه اند.الفا جاثی یكی از این هاست و نیز رو جاثی گاما جاثی از این زمره اند.ستاره ی دلتای این صورت فلكی ستاره ای دوگانه منتهی دوگانه ای بصری است.در واقع این دوستاره به سمت های مختلف حركت می كنند به طوری كه چند هزار سال بعد به طور كاملا مجزا از یكدیگر دیده خواهند شد.
الفا جاثی ستاره ی دوتایی زیبایی است.ستاره ی پرنور آن (قدر ظاهری 3)به رنگ زرد تند است در حالی كه ندیم كم سوتر آن (از قدر زاهری 6/1)آبی رنگ است.
چهره ی برجسته ی این صورت فلكی خوشه ی كروی بزرگ M13 است.این صورت فلكی به دشواری با چشم برهنه قابل رویت است و به ستاره ی قدر پنجم مه آلودی می ماند.برای دیدن زیبایی واقعی آن دست كم به تلسكوپ 12/5 سانتیمتری نیاز داریم و تلسكوپ بزرگ تر عظمت آن را به تمامی نشان می دهد.این خوشه احتمالا حدود 500000 ستاره دارد.و تقریبا در فاصله ی 25000 سال نوری از ما قرار دارد.

---

قسمت بعد: رصد های شهریور

عقرب::.
ستاره ی پرنور قلب عقرب ستاره ای دوگانه است.فاصله ی زاویه ای ندیم از ستاره ی پرنور 3 ثانیه ی قوس است.برای تفكیك این منظومه ی دوتایی تلسكوپی 10 سانتیمتری لازم است.ستاره های دوگانه ی دیگر صورت فلكی عقرب عبارتند از:بتا و مو* عقرب.
در این صورت چندین خوشه ی ستاره ای جالب توجه را می توان رصد كرد.خوشه ای كه تحت عنوان M80 فهرست شده است از حیث تعداد ستاره یكی از غنی ترین خوشه هاست.نواختران زیادی در این منطقه از آسمان پدید آمده اند كه نخستین آن ها در بیش از 2000 سال پیش رصد شده است.

اكیل شمالی::.
ستاره های متغییر در خور توجهی را می توان در وسط تاج(اكیل)مشاهده كرد.این ستاره معمولا از قدر ششم است و ممكن است ماه ها به همین روشنی بماند.سپس روشنی آن نسبتا به سرعن كاهش می یابد و در چند هفته ستاره ای از قرن چهاردهم یا پانزدهم می شود.پس از پایان وضعیت مینیوم بار دیگر ستاره ای از قدر ششم می شود.

---

قسمت بعد: رصد مرداد ماه
بتا و مو:این حرف ها در واقع الفبای یونانی هستند كه به ترتیب به پرنورترین ستاره نسبت داده می شوند مثلا بتا عقرب یعنی دومین ستاره ی پرنور صورت فلكی عقرب و مو عقرب یعنی دوازدهمین ستاره ی پرنور صورت فلكی عقرب.فهرست كامل الفبای یونانی را 5487 علی آریافر خواهد گذاشت.

جدی ( Cap )، بز دریایی، بزغاله 5487::.

زمان رسیدن به نصف النهار: 29 شهریور

مساحت: 414 درجه مربع

صورت فلکی کم نور جدی در منطقه البروج، شاید اولین صورت فلکی است که از دوران ماقبل تاریخ شناخته شده است. تصویر بز یا ترکیب - ماهی در لوحه های به جا مانده از 30000 سال قبل بابلی کشف گردیده . اثار باستانی به همراه این صورت فلکی با آمالته آ نشان میدهد که بز به زئوس نوزاد و همچنین پان ( خدای شبانان ) شیر میداده است. در 2000 سال قبل، خورشید در حد اعلای خود در اسمان نیمکره جنوبی یعنی انقلاب زمستانی در نیمکره شمالی ( 4/23 درجه عرض جنوبی ) میرسید و این زمانی است که خورشید از مقابل این صورت فلکی عبور می نمود. به همین لحاظ این عرض جغرافیایی را به نام "مدار راس الجدی " خوانده اند که خورشید در این محل در نیمکره جنوبی میتواند عمود تابیده و بالای سر قرار گیرد. بهر حال امروز دیگر چنین نیست و خورشید در انقلاب زمستانی در جدی قرار ندارد بلکه مکان ان به لحاظ چرخش محور زمین در اثر "حرکت تقدیمی" جا به جب شده است.

ستاره ها ::.

اسن صورت فلکی ستاره قابل توجهی نداشته و درخشنده ترین انها از قدر سوم است.

اجرام عمقی اسمان ::.

M30 یک خوشه ستاره ای متراکم از قدر هفتم که در حدود 4 درجه ای جنوب جنوب شرقی زتای جدی قرار دارد.

توجه ::. ستاره جدی ( Jodai ) با این صورت فلکی فرق دارد لطفا در خواندن ان دقت کنید. نام این صورت فلکی جدی ( Jadi ) است .:: توجه

---

صورت فلکی بعدی ::. جوزا( Gem )، دو پیکر

عوا::.
به كمك تلسكوپی كوچك می توان ستاره های دوگانه ی جالب توجه بی شماری را مشاهده كرد.فهرست ناقصی از این ستاره ها شامل،پی،دلتا،یوتا،كاپا،كسی،اپسیلون می شود.ستاره ی دوگانه ی آخرین به ویژه زیبا است: یكی از اعضای آن ستاره ی زرد درخشانی است و دیگری سبزی كم نور.

سنبله::.
این صورت فلكی از حیث سحابی غنی است و از این رو این منطقه از آسمان را دشت سحابی ها نامیده اند.در سنبله چند صدتا از این ابر ها كشف شده اند.
یك ستاره ی دوگانه دیگر هم درخور توجه است.این ستاره سومین ستاره ی پرنور این صورت فلكی گاما سنبله است.فاصله ی زاویه ای بین دو عضو آن در سال 1756 برابر 6 ثانیه بود.در سال 1836 دو ستاره به قدری به هم نزدیك بودند كه با بزرگترین تلسكوپ ها هم نمی شد آن ها را از هم تفكیك كرد .در1936 بار دیگر فاصله ی زاویه ای بین آن ها 6 ثانیه بود.یك دوره ی تناوب كامل این دو ستاره كه 180 سال طول می كشد رصد شده است.

---

قسمت بعد: رصد تیر ماه

اسد::.
ستاره ی درخشان قلب اسد ستاره ای دو گانه است.ندیم آن ستاره ای كمنور از قدر هشتم است.به احتمال زیاد قلب اسد یك ستاره ی دوگانه ی بصری است نه حقیقی.یك ستاره ی دوگانه ی بصری از دو ستاره تشكیل می شود كه چون در خط دید ناظری زمینی واقع اند نزدیك هم به نظر می رسند ولی در حقیقت در امتداد این خط به فاصله ی بسیار زیاد از هم قرار دارند.البته ستاره های یك دوگانه ی بصری مانند یك دوگانه ی حقیقی دور یك گرانیگاه مشترك نمی گردند.گاما اسد ستاره ی دوگانه ای حقیقی است و از زمره ی قشنگ ترین ستاره های دوگانه ی آسمان به شمار می آید و بهترین موقع مشاهده ی آن در تاریكی كامل نیست بلكه به هنگام مهتاب است.ستاره ی پرنور این منظومه ی دوتایی(باقدر ظاهری 2/2)طلایی رنگ است.ستاره ی كم سو تر (با قدر ظاهری3/6)آبی رنگ است.دو ندیم به كندی به دور گرانیگاهشان می گردند و یك دور كامل این حركت انتقالی در حدود 600 سال طول می كشد.
ستاره ی متغیر معروف و درخور توجه این صورت فلكی -R اسد است كه متغیری دراز دوره است.این ستاره كه در حداكثر روشنی خود كه با چشم برهنه هم دیده می شود به رنگ سرخ و از قدر 5 است و به هنگام حداقل شدت نور كه فقط با تلسكوپ می توان آن را مشاهده كرد ستاره ای از قدر دهم است.

---

قسمت بعد: رصد های خرداد ماه
به دلیل این كه در مورد دب اكبر توضیحات لازم داده شد از بر رسی ماه اردیبهشت خود داری می كنیم.
نكته: ستارگان را باتوجه به رنگشان می توان از نظر حرارت دسته بندی كرد:
ستاره های سرخ:دمایی حدود 3000 درجه در سطح.
ستاره های زرد یا سفید:حدود 6000 درجه در سطح مثل خورشید.
ستاره های آبی:بین 20000 تا 35000 درجه در سطح.

جوزا::.
M35 شیئی در خور مشاهده است.خوشه ای كروی است با شكلی بسیار جالب توجه.دو ردیف ستاره ی خرد به موازات یكدیگر در دو سوی خوشه قرار دارند.
ستاره ی راس پیكر پیشین(آلفا جوزا)ستاره ای سه گانه است.دوتا از این ستاره ها منظومه های دوتایی با دوره ی تناوب 300 سال اند.ستاره ی سوم تقریبا در هر ده هزار سال یك دور كامل را می پیماید.مطالعات طیف نمودی حاكی از آن است كه هر یك از این سه ستاره خود ستاره ای دوتایی است.به این ترتیب راس پیكر پیشین احتمالا منظونه ای تشكیل شده از 6 ستاره است.

كلب اكبر::.
ستاره ی شعرای یمانی دوگانه است.
در نزدیكی شعرای یمانی خوشه ی ستاره ای پراكنده ی M41 قرار دارد كه باچشم برهنه نیز دیده می شود.با تلسكوپی 7/5 سانتی متری می توان جزئیات آن را به خوبی دید.این ستاره ها دو گروه مجزا از هم را تشكیل می دهند كه ستاره ی سرخ رنگی در مركز آن ها به هم وصل می كند.

كلب اصغر::.
ستاره ی پرنور شعرای شامی دوتایی جالب توجهی است.ندیم آن یكی از كم جرم ترین ستاره های شناخته شده است و جرم آن كمتر از یك چهارم خورشید است.این ستاره فوق العاده كم سو است و فقط نوری معادل 1 صدهزارم نور شعرای شامی از آن ساطع می شود و از این رو نمی توان آن را با تلسكوپی كوچك دید.

قسمت بعد: رصد فروردین ماه